Latest Movie :
Home » » KAMUS BAHASA JAWA-INDONESIA

KAMUS BAHASA JAWA-INDONESIA

{[['']]}
Bagi yang gak tahu bahasa jawa silahkan belajar dan mempelajarinya karena bahasa ini sudah mulai pada hilang kosa katanya. Bisa jadi dalam beberapa puluh tahun lagi punah,untuk itu sekarang kita lestarikan bersama.




A

aba-aba = aba-aba, préntah
abab = hawa sing metu saka cangkem
abad = abad
abadi = langgeng
abangan = wong Islam nanging ora nglakoni salat
abai = lirwa
diabaikan = dilirwakaké
mengabaikan = nglirwakaké
abang = mas, kakang, raka
abar, mengabar = ilang ambuné, ilang dayané
abdas, wudu = wudu
abdi = abdi, batur, kawula, réwang, rencang
mengabdi = ngabdi, ngawula
abjad = abjad, aksara
ablak = menga amba tumrap cangkem utawa lawang
abnormal = ora normal
abon = abon
abonemen = lengganan
abortus = miskram, kluron
abrak = piranti, prabot, bekakas
abras, lepra = budhug, lépra
absah = sah, resmi
absen = ora teka, ora mlebu
abses = abuh ngemu nanah
abu = awu, lebu
abu-abu = klawu
acak = awur, sembarang
acak-acakan = awur-awuran, kaco
acap, sering = kerep, Asring
acar = acar
acara = acara
acuh = nggatèkaké, preduli
tak acuh = ora nggatèkaké
acung, meng- = ngacung
ada = ana, wonten
ada-ada saja = ana-ana waé
mengada-ada = gawé -gawé , damel-damel
keadaan == kahanan, kaanan
diadakan = dianakaké
mengadakan = nganakaké
seadanya = sak-anané
adab = unggah-ungguh
adakalanya = anakalané , sok-sok
adalah, yaitu = yaiku, yakuwi
adan, adzan = adan
adang = cegat
diadang = dicegat
mengadang = nyegat, ngadhang
adat = adat, tatacara
adegan = adegan
adem, dingin = adhem, asrep
adigung = adigung
adik = adhi, rayi
adik saya = adhiku, rayi kula
adil = adil, bagirata
adinda = adhimas
adipati = adipati
administrasi = administrasi
admiral = sé napati lautan
adon, meng-i = ngadoni
adonan = adonan
adpertensi = iklan, ré klame
adres = adrès, alamat
adu, lomba = adu, tandhing
aduan = adon
beradu = gathuk
mengadu = ngedu, wadul
peraduan = peturon
aduh = adhuh
aduhai = dhuh, wadhuh
aduk = adhuk, udhek
mengaduk = ngadhuk
mengaduk-aduk = ngadhuk-adhuk
advis = pitutur
advokat = pokrol, adpokat
afiat = waras, séhat
agak = rada , radi
agak gemuk = rada lemu
agaknya = kaya-kaya, katoné
agama = agama, agami
agar = supaya, supados
agar-agar = ager-ager
agen = agèn
agenda = agèndha, acara
agun, agunan = tanggungan, bong
agung = agung, luhur
diagungkan = diagungaké
mengagungkan = ngagungaké
Ahad = Ahad. 'Soma
ahli = linuwih, pinter
ahmak = bodho, goblok
aib = nistha
air = banyu, toya
air bah = banjr
air hidung = umbel
air limbah = pecerèn
air terjun = grojogan
air panas = banyu panas
air seni = uyuh, turas
air soda = banyu landa, sodha
ajaib = ajaib, anèh
ajak, mengajak = ajak, ngajak
ajal = ajal, mati, seda
ajang perang = palagan
ajar = ajar
mengajar = mulang muruk
kurang ajar = murang tata
pelajaran = pawulangan
pelajar = murid, siswa
ajeg = ajeg
ajengan ajengan
aji, aji-aji = aji-aji, kasektèn
aji, mengaji = ngaji
aju, me~kan = ngajokaké
ajudan = ajudan
akal = akal, budidaya
akan = arep, badhé
seakan-akan = kaya-kaya, katoné
akang, kakang = kakang
akar = oyot
akar tunggang = oyot lajer
akar bahar = akar bahar
berakar = ngoyot
akad = prajanjèn
akas = trengginas, cukat
akbar = agung ,gedhé
akhir = akir, pungkasan
akhirnya = pungkasané
berakhir = rampung, entèk
akhirat = akérat
akhlak = ahlak, moral
aki = aki
akibat = akibat
akik, batu ~ = watu akik
akor = akur
akrab = raket, cedhak
akrobat = akrobat
aksara = aksara
aksen = aksèn, logat
aksi = aksi, tandang
akta, akte = akté
aktif = sregep, giyat
aku = aku, kula, dalem
mengaku = ngaku
akuarium = akuarium
akuntan = akuntan
akur = rukun, sarujuk
akurkan = ngrukunanké
diakurkan = dirukunaké
mengakurkan = ngrukunaké
akurat = titi, tliti, tlesih
ala, cara = sacara, manut
ala kadarnya = sakadharé
alabangka = linggis
alam = alam, bumi, buwana
mengalami = ngalami, nglakoni
pengalaman = pengalaman
alamat = alamat
alang, halang = palang
alang-alang = alang-alang
alangan = alangan
menghalangi = ngalang-alangi
alangkah = wadhuh, méndah
alas, dasar = lèmèk, dhampar
alasan = alesan
alas meja = taplak
alat = perkakas, prabot
album = album
alem, sanjung = alem, puji
aleman = aleman
alergi = alèrgi
algojo = algojo, jurupati
ali-ali = plintheng
alias = alias
alih, pindah = ngalih, pindhah
mengalihkan = mbélokaké
alim = anteng, alim
alir = mili, kocor
mengalir = mili, ngocor
mengaliri = ngilèni, ngocori
mengalirkan = ngilèkaké
aliran = ilèn, iliné
alis = alis, imba
aljabar = aljabar
alkohol = alkohol
Allah = Gusti Allah
almanak = tanggalan, amanak
almarhum = jenat, swargi
almari = lemari, lemantun
alpa, lupa = lali, kesup èn
alu, antan = alu
alum = alum, layu
alun, ombak = alun, ombak
alun-alun = alun-alun
ama, hama = ama
amal = amal
amalan = amalan
diamalkan = diamalaké
mengamalkan = ngamalaké
aman = aman, tentrem
keamanan = keamanan
amanat = weling, amanat
amandel = amandhel
amarah = nesu, duka
amat, sangat = banget, sanget
amat jauh = adoh banget, tebih sanget
amat sakit = lara banget
mengamati = nliti, maspadakaké
amatir = amatir
ambal = ambal, babut
ambeien = bawasir, dobol
ambil = jupuk, pundhut
ambilkan = jupukna, pundhutaken
mengambil = njupuk, mundhut
amblas = ilang, ambles, ical
ambrol = ambrol, bobol
ambruk = ambruk, rubuh
amis = amis
amit, pamit = pamit, nyuwun pamit
ampas = ampas, sepahan
ampela = rempela
ampelas = amplas, amril
ampuh = ampuh, sekti
ampun = ampun. tobat, kapok
amril = amril, amplas
amsal = conto, upama
amtenar = priyayi, punggawa
auk = amuk
mengamuk = ngamuk
diamuk = diamuk
anai-anai = rayap
anak = anak, putra,atmaja
anak-anak = bocah-bocah, laré-laré
beranak = babaran, manak
ngambil anak = mupu anak
anasir = unsur
ancak = ancak
ancam = ancem
diancam = diancem
mengancam = ngancem
ancang-ancang = ancang-ancang
ancuk = sanggama, saresmi
anda = kowé , panjenengan
andai kata = umpama, umpami
seandainya = saumpamané
andalan = andel, piandel
diandalkan = diandelaké
andang, obor = obor, colok
andeng-andeng = andheng-andheng
andil = urun, andhil
andong = andhong, dhokar
anduk = andhuk
aneh = nyelé
aneka = werna-werna
angan-angan = angen-angen
anggap = anggep
menganggap = nganggep
anggapan = panganggep
anggar = anggar
anggota = anggota, warga
angguk = anthuk
mengangguk = manthuk
mengangguk~ = manthuk-manthuk
anggukan = anthukan
anggun = anggun
angin = angin, bayu
angin ribut = lésus
berangin~ = ngisi
angka = angka
angkara = angkara, murka
angkasa = angkasa, awang-awang
angkat = angkat, junjung
berangkat = mangkat, budhal
mengangkat = ngangkat, nggawa
angker, serem = angker, wingit
angker, jangkar = jangkar
angkin, setagen = angkin, setagèn
angkuh = anggak, dumèh
angkut = angkut, usung
angkutan = angkutan, gawan
diangkut = diangkut
mengangkut = ngangkut, ngusung
anglo = anglo
angon, ngangon = angon, ngangon
angsa = banyak
angsur, me~ = cicil, nyicil
angus = angus, geseng
aniaya = aniaya
menganiaya = nganiaya, milara
anjak, beranjak = ngalih, mingset
anjing = asu, segawon
anak anjing = kirik
anjur = anjur, kongkon
dianjurkan = dianjuraké
anjuran = anjuran
antan = alu
antar = terké, dhèrèkaké
diantarkan = diteraké
mengantar = ngeteraké
antara = antara. elet
di antaranya = antarané
perantara = kongkonan
anteng, tenang = anteng
anti = anti, tolak, emoh
antik = antik, kuno
anting = anting-anting
antré = antri
antuk, ter~ = kejadhus, kejedhuk
anus, dubur = silit, dubur
anugerah = anugerah, nugraha
anut, menganut = nurut, mèlu, nganut
anutan = panutan
anyam = anyam, enam
anyaman = anyaman
menganyam = nganyam, ngenam
anyar, baru = anyar, énggal
anyelir = anyelir
anyir, amis = amis, arus
apa = apa, punapa
diapakan = dikapakaké
mengapa = kena apa
apa-apaan = apa karepé
apabila = yèn, mbok manawi
apak (bau)= apek, penguk
apalagi = apamanèh
apam, apem = apem
aparat = piranti, alat
apel, buah ~ = apel
apes, sial = apes, sial, cilaka
api = geni, latu
apik = apik, saé, asri
apit = apit, jepit
diapit = diapit, dijepit
mengapit = ngapit
apkir = pekir, ora kanggo
apokat, buah ~ = apokat
apotek = apotik
apung = kambang, kampul
mengapung = ngambang, ngampul
arah = arah, ener, tuju
mengarah = tumuju
arak, tuak = arak, tuak
arak-arakan = arak-arakan
mengarak = ngarak, ngiring
diarak = diarak
aral, halangan = aral, alangan
aram-temaram = surem, remeng-remeng
arang = areng
arbei = arbéi
arca = reca
arek = bocah
Aren, enau = arèn
arena = papan, kalangan
ari, kulit ari = kulit ari
ari-ari = ari-ari, embing-embing
arif = arif, wicaksana
aris, tepi = pinggir
arisan = arisan
arit = arit
arloji = arloji, jam
arnal = arnal, susuk kondhè
aroma = ambon-ambon
aron, megaron = ngaron
arpus, damar = arpus, damar
arti = arti, teges, makna
artis = artis, seniman
arung, meng~i = nyabrang, njelajah
arus = mili, milir
arwah = roh, nyawa, arwah
as, poros = as
asa = karep, karsa
putus asa = nglokro
asah = asah
asahan, batu~ = ungkal
mengasah = ngasah
asal = sangka ,asal
asalkan = angger, anggeré
asalnya = asalé, sangkané
asal-usul = asal-usul
berasal = asalé saka, saking
asam = asem (wit)
asam (rasa) = kecut
asap = asep, kukus, kebul
berasap = kumebul
asar = asar
asbes = asbés
asih = asih, tresna
mengasihi = nresnani
asin = asin
asing = anèh, séjé, béda
asisten = asistèn, pembantu
asli = asli
asma = mengi, mengguk
asmara = asmara, sengsem
aso, istirahat = aso, lèrèn, ngaso
asrama = asrama, pondhokan
asri = asri, éndah
asuh = emong, dhidhik
mengasuh = momong, ngemong
asuhan = momongan
asyik = karem
atap = payon
atas = dhuwur, inggil
diatas = ing dhuwur
ke atas = munggah
mengatasi = mrantasi
atau = utawa
aturan = tatanan, pathokan
mengatur = mernata
peraturan = tatanan, pathokan
aur, bambu = pring
aurat = aurat
aus = kagèsrèk, gerang
awak = awak, badan, salira
awal = wiwitan, kawitan
awalnya = dhisiké, mulané
awan = méga, mendhung
awang-awang = awang-awang
awas = premana, waspada
pengawas = mandhor
mengawasi = ngawasi
awet = awèt
awur, ngawur = awur, ngawur
ayak, mengayak = ayak, nyaring
ayakan = ayakan
ayam = pitik
anak ayam = kuthuk
ayam alas = ayam alas
ayem, tenteram = ayem, tentrem
ayah = bapa, rama
ayan = ayan
ayat = ayat
ayo, mari = ayo
ayu, cantik = ayu, élok
ayunan = gandhulan
azab, siksa = siksa, pasiks

B

bab = bab
babad = babad, riwayat
babak belur = babak bundhas
babar, beber = mbèbèr
babat (daging) = babat
babat (tebang) = babat, tegor
membabat = mbabat
babi = babi, srenggono
babon, induk = babon
babu = réwang, batur, abdi
babut = babut
baca = waca, waos
bacaan = wacan, waosan
membaca = maca, maos
dibacakan = diwacakaké
bacin, bau = basin, bacin
bacok = bacok, kethok
membacok = mbacok, ngethok
badai = lésus, ampuhan
badak = badhak, warak
badan = awak, salira, badan
menyebadani = saresmi
badung, nakal = nakal, ndhugal
badut = badhut, lawak
bagai = kaya, kados
bagaimana = kepriyé, kados pundi
bagal jagung = janggel
bagi = dum, bagi
bagian = bagéan, pérangan
dibagi = didum
membagi = ngedum, mbagi
kebagian = keduman, kebagéan
sebagian = sapérangan
pembagian = dum-duman, pamérangan
bagus = becik, apik, saé
bahagia = bagya, seneng
bahak, ter~ = ngakak
bahan = bahan, bakal
bahasa = basa
bahaya = bebaya
berbahaya = ngemu bebaya, mbebayani
bahenol = sèmok
bahkan = malahan
bahtera = kapal, prau
bahu, pundak = bahu, pundhak
bahwasanya = satemené
baik = apik, saé
memperbaiki = mbeneraké, ndandani, mbenakaké
sebaiknya = apiké
baja = waja
bajak, luku = waluku, singkal
bajak, rampok = kecu
bajing, tupai = bajing
bajingan = kecu, bangsat
baju = klambi, rasukan
baka, kekal = baka, langgeng
bakal = bakal
bakar = obong
kebakaran = kobongan, kabesmi
dibakar = diobong
membakar = ngobor, mbakar
bakau, pohom = bakau
bakhil, kikir = medhit, cethil
baki, talam = baki, talam, témbor
bakiak = bakiak, thèklèk
bakmi = bakmi, mi
bakso = bakso
bakteri = baktèri
bakti = bekti
berbakti = ngabekti
bakul nasi = wakul
bal, bola = bal
bala, prajurit = bala, prajurit
balai = balé
balai-balai = ambèn
balairung = bangsal
balapan = balapan
balar, bule = bulé
balas = bales, wales
membalas = mbales
balasan = balesan, piwales
balatentara = perjurit
balian, dukun = dhukun
balik = walik
membalik = malik
terbalik = kuwalik
sebaliknya = suwaliké
baliq = diwasa, balèq
balok = balok
balon = balon, plembungan
baling-baling = kitiran
balsam = balsem
balu = randha/dudha
balut = blebet
membalut = mblebet
bambu = pring
ban = ban
banci = banci, wandu
bandar = bandar
bandel = bandhel
bandeng = bandeng
banding = bandhing
bandingkan = bandjingna
sebanding = sakbandhing
dibandingkan = dibandhingaké
bandit = bandhit, bangsat
bangau = blekok, cangak
bangga = mongkok, bombong
bangkai = bangké, bathang
bangkang, mem~ = nglawan, mbaléla
bangkrut = kukut, bangkrut
bangku = bangku
bangkuang = bengkowang, besusu
bangor, jahil = nakal, jail
bangsa = bangsa
bangsal = pendhapa
bangsat = bajingan, kécu
bangsawan = ningrat
bangun (bentuk) = wangun, wujud
bangunan = wangunan
membangun = mangun, mbangun
bangun (tidur) = tangi, wungu
membangunkan = nangèkaké, nggugah
banjir = banjir, bena
bantah = bantah, ngangkal
membantah = mbantah
bantai = tumpes
bantal = bantal
bantat = bantat
banteng = banthèng
banting = banting, kepruk
membanting = mbanting, ngepruk
dibanting = dibanting
bantu = réwang, tulung
membantu = nulung
pembantu = batur, réncang
banyak = akèh, kathah
memperbanyak = ngakèhaké
kebanyakan = kakèhan
banyol, mem~ = mbanyol, ndhagel
bapak = bapa, rama
bara api = mawa
barang = barang
barangkali = mbokmenawa, mbokmenawi
barat = kulon, kilèn
bareng = bareng, sareng
baring, ber~ = gléthakan, teturon
membaringkan = nurokaké
terbaring = gumléthak
pembaringan = peturon
baris = baris, larik
barisan = larikan
berbaris = baris
barongan = barongan
barongsai = barongsai
baru = anyar, énggal
barusan = lagi waé, nembé
membarui = nganyaraké
basah = teles
membasahi = nelesi
basah kuyup = teles klebes
basa-basi = tatakrama
basi, nasi basi = wayu, mambu
basi, cawan = mangkok
basil = baksil
basis, dasar = asas, dhasar
basis, pangkalan = pangkalan
basket, bola ~ = baskèt
baskom = baskom
basmi = besmi, brastha
membasmi = mbesmi, mbrastha
basuh = wasuh, kumbah
membasuh = ngumbah
bata = bata, banon
batako = batako
batal = batal, wurung
membatalkan = murungaké
batalion = batalion
batang = pang
Batara, dewa = bathara, déwa
batari, dewi = bethari, déwi
batas = wates, bates
dibatasi = dibatesi, diwatesi
membatasi = mbatesi, matesi
baterai = batrè, sènter
batik = bathik
membatik = mbathik
batil, batal = muspra, batal
batin = batin, batos
batok kelapa = bathok
batu = watu, séla
berbatu-batu = akèh watuné
batuk = watuk, cekoh
berbatuk = watuk
terbatuk-batuk = watuk-watuk
bau = ambu, ambet, ganda
berbau = mambu, mambet
bau busuk = bacin, banger
bau-bauan = wewangèn, ambon-ambon
baur, berbaur = campur, amor, awor
baut = baut
bawa = gawa, mbekta
membawa = nggawa, ngasta
~ di kepala = sunggi, nyunggi
pembawaan = bakat, sifat
membawa-bawa = ngèmbèt-èmbèt
bawah, dibawah = ngisor, ing ngisor
paling bawah = ngisor dhéwé
bawang = bawang
bawang merah = brambang
bawang putih = bawang
bawel = crèwèt, criwis
baya, sebaya = sepantar
bayam = bayem
bayangan = wewayangan
bayang-bayang = ayang-ayang
membayangkan = mbayangké
terbayang = katon-katonen
bayar = bayar
bayaran = bayaran
membayar = mbayar
pembayaran = mbayaré
bayi = bai
bayonet = bayonèt
bayu, angin = angin, pawana
bazar = basar, pasar amal
beasiswa = béasiswa
bebal, dungu = bodho, bebel
beban = sanggan
membebani = ngebot-ngeboti
bebas = bébas
membebaskan = mbébasaké
bebat = perban, blebet
membebat = merban, mblebet
bebek = bèbèk, kambangan
beber, membeberkan = mbèbèraké
becak = bécak
becek = jemèk, jeblok
becus = bisa, saget
beda = séjé, béda, bènten
dibedakan = dibédakaké
membedakan = mbédakaké
berbeda-beda = béda-béda
bedah, operasi = bedhah, bedhèl
membedah = ngoprasi, mbedhèl
bedak = wedhak, pupur
bedil = bedhil
membedil = mbedhil
beduk = bedhug
begal, dibegal = bégal, jegal, bihal
membegal = mbégal
begawan = pandhita, bagawan
begini = mangkéné, ngéné
begitu = mengkono, ngono
bejana = bak
bejat = bejad, rusak
bekal = sangu
membekali = nyangoni
bekas = tilas, tapak
membekas = nabet, nipak
barang bekas = rombèngan
bekatul = katul, bekatul
beker, jam beker = béker
bekicot = bekicot
bekisar = bekisar
beku, membeku = njendhel
bekuk = tekuk
bel = bèl
bela = béla
dibela = dibéla
membela = mbéla
belacan, terasi = trasi
belacu, kain = blacu
belah = sigar
membelah = nyigar, miyak
belahan = sigaran
sebelah = sesisih, sisih
sebelah timur = sisih wétan
belai, membelai = ngelus-elus
belajar = sinau
belaka = amung
belakang = mburi, wingking
belakangan = tembé, mburiné
di belakang = ing mburi
ke belakang = menyang mburi
membelakangi = ngungkuraké
belalak, mem~ = mblalak, mendelik
belalai = tlalé
belalang = walang
belanak = blanak
Belanda = Walanda, Landa
belang = belang, blonthèng
belanga = kuwali
belangkin = tir, aspal
belangko = blangko
belanja = blanja
berbelanja = blanja
belanjaan = blanjan
belantara = alas gedhé
belas kasih = welas asih
belas, sebelas = sewelas
belati = glathi, lading
belatung = blatung, sèt
belenggu = belok, kecrèk
membelenggu = mbelok, mblenggu
terbelenggu = kebelok, keblenggu
belerang = wlirang
beli = tuku, tumbas, mundhut[1]
dibeli = dituku, ditumbas, dipuntumbas
membeli = tuku, tumbas, mundhut
membelikan = nokokaké, mundhutaken
belia = enom, taruna
beliak, mem~ = mentheleng
beliau = piyambakipun
belibis = mliwis
belimbing = blimbing
belinjo = mlinjo
beling = beling (ceplès)
belit, lilit = rambat, mrambat
berbelit~ = mbulet
belok = ménggok
dibelokkan = diénggokaké
berbelok = ménggok
berbelok-belok = mènggak-mènggok
belokan = pènggokan
belukar = grumbul
beluluk = bluluk
belum = durung, dèrèng
sebelumnya = sadurungé, sakdèrèngipun
belunjur = slonjor
beluntas = luntas
belut = welut
benah, membenahi = nata, mbèrèsi
benak = utek
benalu = kemladéyan
benam = lelep, klelep
membenamkan = nglelepké
terbenam = klelep, angslup (tmr srengéngé) [2]
benang = benang, bolah, lawé
benar = bener, leres
sebenarnya = sakbeneré
membenarkan = mbeneraké
bencana = pageblug, bilahi
benci = gething, serik
dibenci = disengiti
membenci = nyengiti
kebencian = rasa sengit
benda = barang
bendel = bèndhel
membendel = mbèndhel
bendera = gendéra
bendi, dokar = dhokar, andhong
bendungan = wadhuk, bendungan
bengawan = bengawan
bengek, asma = mengi, mengguk
bengis = wengis, galak
bengkak = abuh
bengkalai, ter~ = thèthèr, kethèthèran
bengkel = bèngkèl, bingkil
bengkok = bèngkong
bengkuang = bengkoang, besusu
bengkudu, pacé = pacé
bengong = bengong, mlongo
benih = winih, wiji, bibit
bening = bening, resik
benjol = bénjol, menyonyo
bentak = getak, sentak
dibentak = digetak, disentak
membentak = nggetak, nyentak
bentang, mem~ = penthang
bentar, se~ = sadhéla, sekedhap
bentrok = tawur, padu
bentuk = wujud, wangun
bentul = bentul, tales
bentur = tubruk
benturan = tubrukan
dibenturkan = ditubrukaké
terbentur = ketubruk, kejedhus
membentur = nubruk, njedhus
benua = bawana, buwana
benyek = mlènyèk, mlènyèh
beo, burung = béo, ménco
beol = ngising, bebucal
berahi = brahi, kasmaran
berak = ngising, bebucal
beranda = pendhapa. èmpèran
berandal = brandhal
berang = muring, kanepson
berang=berang = berang-berang
berangasan = brangasan
berangkat = mangkat, budhal
berangus = brangus
berani = wani, kendel
pemberani = kendel
berantakan = bekakrah, ambyar
berantam = gelut, tukaran
berantas = brantas, brastha
berapa = pira, pinten
seberapa = sepira
beras = beras, wos
beras ketan = beras ketan, ketos
berat = abot, awrat
memberati = ngeboti
keberatan = kabotan, kawratan
bercak-bercak = totol-totol
berdiri = ngadeg, jumeneng
berengut = mrengut, nesu
beres = bèrès, rampung
berewok = bréwok
bergedel = bergedèl, bregedèl
berhala = brahala, reca
beri = wènèh, paring, caos
diberikan = diwènèhaké
memberi = mènèhi, maringi
pemberian = pawèwèh, paringan
beri-beri = bèri-bèri
beringas, buas = ringas, galak
berisik = gemrenggeng
berita = warta, kabar, wartos
berkat, = berkat
berlian = barlian, inten
bernas, berisi = mentes
berontak = nraman, brontak
bersih = resik
membersihkan = ngresiki
kebersihan = karesikan
bersih-bersih = reresik
bersin = wahing
beruang = beruang
berudu = cèbong
besar = gedhé, ageng
membesarkan = nggedhéaké
dibesarkan = digedhékaké
besaran, murbei = murbéi, besaran
besek = bèsèk
beser = bèsèr
besi = wesi, tosan
besi sembrani = wesi sembrani
beslah, mem~ = mbèslah
beslit = bèslit
besok = sésuk, mbènjang
besok-~ saja = sésuk-sésuk waé
besot, beset = besèt, mlècèt
besuk = besuk, tilik
besusu = bengkoang
betah, kerasan = betah, krasan
betapa = mèndah
betara = bathara, déwa
betari = bathari, déwi
betina = wadon, wèdok
betis = kéntol, wentis
betot, cabut = bethot, dudut
betul = bener, leres
kebetulan =kebeneran, kaleresan
sebetulnya = sakleresipun
membetulkan = mbeneraké
biang = babon, biyung
bianglala = kluwung, layung
biar = bèné, jarna, bèn
dibiarkan = dijarna, tokna
dibiarkan saja = jarna waé
biasa = biasa, lumrah
biasanya = biasané, adaté
kebiasaan = pakulinan
membiasakan = ngulinakaké
terbiasa = kulina, manuh
biawak = menyawak
biaya = ragad
bibi = bibi, bibék, bulik
bibir = lambé, lathi
bibit = winih, wiji
bicara, berbicara = ngomong, ngendika
bidadari = widodari
bidan =bidhan
bidik, mem~ = ngincer
biduk = sampan, jukung
biduan = penyanyi
bijaksana = wicaksana
bijan = wijén
biji = wiji, isi
bikang, kue - = bikang
bikin = gawé, damel
membikin = nggawé, ndamel
bikinan = gawéan, damelan
bikir = prawan
biksu = pendhita Budha
bila, kalau = yèn, menawi
bilah, sibak = wilah
bilal = tukang adan
bilang = ngomong, ngendika
bilangan = wilangan, etangan
terbilang = bisa diwilang
bilas, mem~ = mbilasi, nggrirahi
bilik = senthong, kamar
bilis = mèlen, lara mata
bilur = bilur
bilyar = bilyar
bimbang = mangu-mangu, kéwuhan
bimbing = tuntun
dibimbing = dituntun
membimbing = nuntun, muruki
bimbingan = tuntunan
bina, membina = ndhidhik, mbangun
binal = rongèh, mbedhal
binar, ber~ = sumunar, sumringah
binasa = tumpes, binasa
binatang = sato, kéwan
binatu = binatu, penatu
bancang, ber~~ = renbug, rembugan
bingar, ingar~ = ramé banget
bingkai = wingku, pigura
bingkas = cepet, gelis
bingkisan = wungkusan
bingung = bingung
membingungkan = bingungaké
bini = bojo, istri, garwa
bintang = lintang
bintik-bintik = plenik-plenik
bintil = bintul
biola = biola, piyul
birahi = brahi, birai
biri-biri = wedhus gibas
birit, ter~ = sipat kuping
biru = biru
bis, bus = bis
bisa, dapat = bisa, saged
bisa, racun = wisa, racun, upas
bisan = bésan
bisik = bisik, klesik
berbisik = bisik-bisik
dibisiki = dibisiki
membisiki = mbisiki
bising = bising, mbrenegi
bisu = bisu
membisu = meneng waé
bisul = wudun, kukul
bisulan, ber~ = wudunen, kukulen
biting = biting
bius, membius = mbius
blangkon = blangkon
blaster = pranakan, campuran
bobok, tidur = bobo, turu, tilem, saré
bobol, jebol = bobol, jebol, bedhah
membobol = mbobol, njebol
kebobolan = kemalingan
bobot, berat =bobot, abot, awrat
bobrok = rusak, bubrah, bibrah
bocah = bocah, laré
bocor = bocor, trocoh
kebocoran = ketrocohan
bodoh = bodho, goblok
bodor = bsdut, dhagelan
bogel, bugil = wuda blèj
bogem mentah = jotos, anteman
bogi, dhokar = dhokar, bèndhi
bohong = apus, goroh, dora
dibohongi = diapusi, digorohi
membohongi = ngapusi, nggorohi
bokong, pinggul = bokong
boksen = tinju
bol, jambu bol = jambu bol
bola - bal
bolak, mata - = mblalak
bolak-balik = wira-wiri
boleh = éntuk, olèh, angsal', pareng, kepareng
memperbolehkan = ngidini, marengaken'
bolong = bolong
ber~~ = pating cromplong
bolos = bolos
bolot, mem~ = merban, mbebed
bonceng = boncèng, nunut
membonceng = mboncèng, nunut
bondong, ber~~ = pating grombol
boneka = bonéka, golèkan
bong = bong, tukang supit
bongkar = jebol, bongkar
dibongkar = dijebol, dibongkar
membongkar = njebol, mbongkar
bongkok = bungkuk, wungkuk
bongkot = bonggol
bonsai = bonsé
bongsor = bongsor, longgor
bontot = ragil, wuragil
bonus = presèn, persèn
bonyok = bonyok, tatu
bopeng = burik
bopong, mem~ = bopong, mbopong
bor = bor
bordir = bordir, sulaman
boreg = tanggungan
borgol = kecrèk, blenggu
borok = borok, korèng
borong, mem~ = borong, mborong
boros = boros, royal
bosan = bosen, jelèh
membosankan = mboseni, njelèhi
botak = brundul, buthak
botol = gendul
boyongan = boyongan, pindhahan
brangkas = lemari wesi
buah = woh
berbuah = awoh
-buahan = woh-wohan
-dad =susu, payudara
-pelir = pringsilan
-hati = kekasih
-pinggang = ginjel
buai, ayun = ayunan
buaian = bandulan
bual, membual = ndopok, ndobos, umuk
buana = bawana, donya, bumi
buang = guwang, bucal
membuang = ngguwang, ngguwak
-air besar = ngising, bebucal
-air kecil = nguyuh
-muka = mlèngos
terbuang = kebuwang
dibuang-buang = diguwak-guwak
buas = galak, ringas
buat, untuk = kanggo, kagem
buat, cipta = gawé, damel
buatan = gawéyan, damelan
dibuat = digawé, dipundamel
membuat = nggawé, ndamel
buaya = baya, bajul
bubar = bubar, bibar
membubarkan = mbubaraké
bubuk = bubuk
bubungan = wuwungan
bubue = bubur
bubul = bubul
bubut, cabut = bubut, mbubuti
bubut, mesin = mesin bubut
bucu, pojok = pojok
budak = budhak, batur
budek = budheg, jampeng
budi pekerti = watak, budi pekerti
buduk, kusta = budhug, kusta
bufet = bufèt
bugar, segar ~ = seger, bagas
bugenfil = bugènfil
buhuk = gondok
buhul, simpul = bundhelan tali
bui, penjara = buwi, kunjara
buih = umpluk, unthuk
berbuih = ngumpluk, ngunthuk
bujang = bujang, legan
membujang = mbujang
bujuk = ojok-ojok
membujuk = ngojok-ojoki
bujur, membujur = mujur
buka = bukak, bikak
dibuka =dibukak
membuka = mbukak
bukan = dudu, sanès
bukit = punthuk, gumuk
bukti = bukti
membuktikan = mbuktèkaken
terbukti = kabuktèn
buku, kitab = buku, kitab
membukukan = nyathet
buku, ruas = ros
bulan = rembulan, wulan
bulan madu = bulan madu
berbulan - = sasèn-sasèn
bulanan = sasèn
bulat = bunder
bulatan = bunderan
bulir = wuli, dhompol
bulu = wulu
bulu kening = alis
bulu mata = idep
berbulu = duwé wulu
membului = mbubuti
buluh, bambu = pring, deling
bumbu = bumbu
bumi = bantala, bumi
mengebumikan = mendhem, ngubur, nyarèkaken
bumiputra = wong pribumi
bumbung = bumbung. lodhong
buncis = buncis, boncis
buncit = mblendhung
bunda = ibu
bundar = bunder
bundel, bendel = bh~endhel
bundel, simpul = bundhel, sindhetan
bunga = kembang, sekar
berbunga = ngembang
mem~kan uang = nganakaké dhuwit
bungkam = mingkem, bungkem
bungkar = bongkar, rucat
membongkar = mbungkar, mbongkar
bungkil = bungkil
bungkuk = wungkuk, busu
membungkuk = mbungkuk
bungkus = wungkus
dibungkus = dibungkus
membungkus = mbungkus
bunglon = bunglon
bungsil = bluluk
bungsu = ragil, wuragil
buntal, ikan buntal = iwak buntak
buntet, buntu = buntet, bumpet
bunting = meteng, mbobot
buntu = buntet
buntung = buntung
buntut = buntut
berbuntut = duwé buntut
membuntuti = ngetitaké
bunuh =pati
dibunuh = dipatèni
membunuh = matèni
bunuh diri = nglalu
bunyi = swara, uni, swanten
dibunyikan = diunèkaké
berbunyi = muni, nyuwara
bunyi-bunyian = tetabuhan
burai, terburai = mawur
buram, suram = surem, bureng
buras, memburas = ndopok, ndobos
burik, bopeng = pilak, burik
buronan = buronan, buron
buru, berburu = oyak, mbebedhag
terburu-buru = kesusu, kesesa
buruh = buruh, kuli
buruk = èlèk, ala, awon
burung = manuk, peksi
burut, hernia = ketedhun, kondor
busa, buih = unthuk, umpluk
berbusa = mumpluk, ngumpluk
busana = busana, rasukan
bustan, taman = taman, patamanan
busuk = bosok
busung = busung
busur = gandhéwa
buta = picek, wuta
buta, raksasa = buta
butak,keruh = buthek
butir, sebutir = gelintir
butuh = perlu, butuh, betah
membutuhkan = mbutuhaké
kebutuhan = kabutuhan
butuh, zakar = peli, palanangan'
butut = mangkak, lawas
buyar = buyar, ambyar
buyut = buyut

C

cabang = pang
bercabang = ngepang
cabe = lombok
cabe rawit = lombok rawit
cabe merah = lombonk abang
cabik, robek = suwèk
cabir = suwèk dawa
cobar-cabir = pating sluwir
cabul = cabul, rusuh, saru
cabut = bedhol, bubut
dicabut = dibedhol, dibubuti
tercabut = kebedhol
cacar = cacar
cacat = cacat
caci = pisuh, dhamprat
dicaci = dipisuhi
mencaci = misuhi, nyacad
cacing = cacing
cacingan = cacingan
cadangan = sèrep, cadhangan
cadar = krodhong
cadas = wadhas
cadik = katir
cagak = cagak, saka, pal
cahaya = cahya, sunar
becahaya = sumunar, sumorot
cair, encer = cuwèr, èncèr
mencair = dadi èncèr
cairkan dulu = èncèrké dhisik
cakalang = iwak tongkol
cakap, pintar = pinter
bercakap- = omong-omong
cakar = cakar, cèkèr
dicakar = dicakar
mencakar = nyakar, nggaruk
cakep = bagus, nggantng
cakra = cakra
cakrawala = cakrawala, langit
calo, makelar = calo, blantik
calon = bakal, calon
mencalonkan = nyalonaké
cambang = godhèg, cambang
cambuk = pecut, cemethi
dicambuk = dipecut
mencambuk = mecut
camilan = camilan, mil-milan
campa = macan lorèng
campah = campah, kemba
campak, buang = sebrat, kiprat
dicampakkan = disebratké
campak, sakit - = lara campak
campur = campur, amor, awor
bercampur = nyampur, ngamor
dicampur = dicampur
ikut campur = mèlu campur, mélu-mélu
mencampur = nyampur, ngamor
campuran = campuran
campur aduk = campur bawur
canai, gerinda = grénda
canag = bendhé
cancut, cawat = cawet
canda = guyon, gojèg
bercanda = geguyon, gojègan
candi = candhi
candu = candu, madat
canggung = kikuk, éwuh
cangking = nyangking
cangkir = cangkir, cingkir
cangklong = cangklong, oncé
cangkok = cangkok
mencangkok = nyangkok
cangkokan = cangkokan
cangkul = pacul
dicangkul = dipacul
mencangkul = macul
cantelan = canthèlan
mencantelkan = nyanthèlaké
cantik = ayu, èlok, èdi pèni
canting = canthing
cantol = canthol
kecantol = kecanthol
cantrik = cantrik
cantum, ter- = klebu, kamot
cap = cap, mèrek
capai, tercapai = tekan, katekan
mencapai = tekan, dumugi
capai, capek = liyu, kesel, sayah
capak, remeh = sepélé, lirwa
capil, topi = capil, caping
capuk, bopeng = burik, bopèng
cari = golèk, pados
mencarikan = nggolèkaké
mencari = nggolèki
mencari-cari = golèk-golèk
carter, men- = séwa, nyarter
cat = cèt
mengecat = ngecèt
catat = cathet
dicatat = dicathet
mencatat = nyathet
catatan = cathetan
catu = cathu, duman
catur, sekak = catur, sekak
catut, mencatut = ngelong
catut, tang = catut, tang
cawan = cawan, lèpèk
cawat = cawet
cebok, bercebok = cawik, céwok
cebol = cébol, kunthèt
cebur, kecebur = njegur, kejegur
diceburkan = dijeguraké
menceburkan = njeguraké
tercebur = kejegur
cecak = cecak
cecap, men- = nyicipi, ngicipi
cecer, ber-an = kècèr, kecècèran
cecunguk = coro
cedera, luka = tatu
cegah = penging, penggak
dicegah = dipenging, dipenggak
mencegah = menging, menggak
cegat = cegat, adhang
dicegat = dicegat, diadhang
mencegat = nyegat, ngadhang
cekatan = trengginas, akas
cekcok = grejegan, padu
= regejegan, padudon, udur
cekik = tekak, tekek
dicekik = ditekak, ditekek
mencekik = nekak
cekok = men~i = cekok, nyekoki
cekukan, makan = ceguken
cekung, pipi = kempot
cela, caci = paido, cacad,
= paiben[6]
mencela = maido, nyacad
celah-celah = selan, renggangan
celak mata = celak
bercelak = nganggo celak
celaka = cilaka, apes
kecelakaan = kacilakan
mencelakakan = nyilakakaké
celana = kathok, lancingan
celas-celus = bludhas-bludhus
celeng = cèlèng
celengan = cèlèngan
nyelengi = nyèlèngi
celup = celup, wedel
dicelupkan = dicelupaké
mencelupkan = nyelupaké
celurit = clurit
celurut, tikus = tikus clurut, curut
cemar, kotor = reged
cemara = cemara
cemas = was-was, sumelang
cemberut = mrengut
cembung = mblendhuk
cemburu = sujana
cemerlang = gemebyar
cemeti = pecut
cemooh, men~ = écé, ngécé
cempaka = cempaka
cempedak = cempedhak
cemplung = cemplung, jegur
dicemplungkan = dicemplungaké
kecemplung = kecemplung
men~kan = nyemplungaké
cencang = iris, tugel, kethok
mencencang = ngiris, nugel
cendana = cendhana
cendawan = jamur
cenderung = ngeboti
cendol = cèndhol
cengang, ter~ = kamitenggengen
cengar-cengir = cengar-cengir
cengeng = gembèng
cengkeh = cengkèh
cengkeram = cekethem
mencengkeram = nyekethem
cengkerama = geguyon, gegojègan
cengkerik = jangkrik
cengkir = cengkir
centeng = centhèng, mandhor
cepat = cepet, enggal
ceper, datar = rata, radin
ceracau, men~ = nglindur
cerah = padhang, njingglang
cerai = pegat, pisah
bercerai = pegatan. pisahan
diceraikan = dipegat
ceramah = sesorah
cerana = wadhah kinang
cerca, maki = diunèk-unèkaké
cerdik = pinter, sugih akal
cerek, teko = cèrèt, téko
cerewet = crèwèt
ceria = sumringah
cerih = ampas, sepah
cerita = crita, cariyos
ceriwis = criwis, sugih omong
cermai = cremé
cermat = premana, tliti
cermin = pengilon
bercermin = ngilo
ceroboh = grusa-grusu, kasar
cerobong = crobomg, pipa
cerutu = srutu
cespleng = cesplèng, mandi
cetak = cétak
encetak = nyétak
cetek = cethèk, ora jero
cibir, men~ = ngiwi-iwi, njudhir
cicak = cecak
cicil = cicil, angsur
dicicil = dicicil, diangsur
mencicil = nyicil, ngangsur
cicip = incip, icip
dicicipi = diincipi
mencicipi = ngincipi
cicit = canggah
ciduk = cidhuk, nyidhuk
cikar = cikar, grobak
cilik, kecil = cilik, alit
cina = cina, tionghwa
cimplonhg = dadhu
cincang = cacah
mencincang = nyacah
cincin = ali-ali, sesupé
cinta = tresna, asmara
bercintaan = dhemenan
cipta = cipta
diciptakan = diciptakaké
menciptakan = nyiptakaké
ciri, tanda = ciri, titèn
citarasa = seléra
cita-cita = gegayuhan
cium = sun ambung, aras
dicium = disun. diambung
mencium = ngesun, ngambung
cium-ciuman = ambung-ambungan
tercium = ngganda
ciut, menciut = saya cilik, ciut
coba = coba, jajal\**dicoba = dicoba, dijajal
mencoba =njajal, nyoba
cobaan = pacoban
percobaan = njajal. nyoba
coba-coba = njajal, pisan-pisan
cobek = lèmpèr, cowèk
cocok, pas = cèples, cocok
mencocokkan = nyocokaké
cocok, tusuk = sujèn, sunduk
codot = codhot
cokelat = sokelat, soklat
cokol, ber~ = lelungguhan
colek, jawil = jawil,ndulit
mencolek = njawil, ndulit
colok, obor = obor, suluh
colot, mencolot = mencolot, mlumpat
colong, men~ = nyolong
comberan = pecerèn, combèran
comblang = germa, jomblang
comot, dekil = reged, gluprut
comot, men~ = njupuk
compang-camping = rowak-rawèk
condong = dhoyong
congek = kopoken, budheg
congkak = kumalungkung
congkel = cukil, cukit
mencongkel = nyukil, nyukit
contoh = conto, tiru, tuladha
dicontoh = diconto, ditiru
mencontoh = nyonto
contong = conthong
copet = copèt, kutil
dicopet = dicopèt, dikutil
mencopet = nyopèt, ngutil
kecopetan = kecopètan
copot = coplok, copot
cor = ngecor = cor, ngecor, ngecur
corak = gambaran, gagrak
corat-coret = orèk-orèk
coret = corèk
coreng = corèk
coro. kecoa = coro
corong = torong, corong
cuaca = hawa
cubit = jiwit
mencubit = njiwit
cuci = kumbah, girah
cuci baju = ngumbahi, nggirahi
cuci beras = mususi
cuci piring = asah-asah,
= isah-isah
cuci kaki = wisuh, wijik, wasuh
cuci muka = raup, suryan
cucu = putu, wayah
bercucu = nduwé putu
cucuk, paruh = cucuk
cucur, ber~an = mbrebes mili
cuil, mencuil = cuwil, nyuwil
cuka = cokak
cukai = cukai, pajeg
cukil = cukil, cungkil
cukong = cukong, bandar
cukup = cukup, cekap
mencukupi = nyukupi
kecukupan = kacukupan
cukur = cungkur, pangkas,
= paras
bercukur = nyukur, mangkas
dicukur = dicukur
cula = cula, sungu
culas. licik = urik, srèi
cuma, hanya = mung, namung
cuma-cuma = gratis
cumbu, bercumbu = sembranan, gojègan
cumi-cumi = cumi-cumi
cungkil = cukil
cuplik = cuplik
curam = njojrog, njuleg
curang = urik
curi = colong
dicuri = dicolong
mencuri = nyolong
pencuri = maling, pandung
kecurian = kemalingan
curiga = sujana, jubriya
dicurigai = dikira, disangka
mencurigai = nyujanani
cuti = perlop = prèi, cuti, perlop

D

dacin = dhacin, timbangan
dada = dhadha,
=jaja
dadak, men- = dadakan, ujug-ujug
dadali = alap-alap
dadar, telur = dadar
dadu = dhadhu
dadung, tali - = dhadhung
daerah = wewengkon, praja
daftar = daptar, urutan
mendaftarkan = ndaptaraké
terdaftar = kecathet
dagang = dagang, dodolan
berdagang = dodolan, dagang
dagangan = dagangan
dagel = dhagel, banyol
mendagel = ndhagel, mbanyol
daging = daging
dagu = janggut, kethekan
dahaga - ngelak, salit
dahak = riak
daham = dhèhèm
berdaham = ndhèhèm
dahan = pang
dahi = bathuk, palarapan
dahi nonjol = bathuk nonong
dhsyat = hébat
dahulu = biyèn, rumiyin
mendahului = ndhisiki
pendahuluan = bebuka, wiwitan
daki, kotoran = bolot, dhangkal
daki, mendaki = manjat, mènèk
dakon = dhakon, congklak
daksina = kidul
dakwa, tuduh = dakwa, tuduhan
dalal = makelar, blantik
dalam = jero, lebet
kedalaman = jeroné
pedalaman = dhaérah kepencil
dalang = dhalang
mendalang = ndhalang
pedalangan = pedhalangan
dalih = alesan
dalil = dalil, panuntun
dam = bendungan, wadhuk
damai = tentrem
damar, pelita = damar, obor, suluh
damba(an) = pengarep-arep
mendambakan = ngarep-arep
dampar, terdampar = kandhas, kéntas
damping = sandhing
berdampingan = sesandhingan, mèpèt
mendampingi = njèjèri, ngancani
damprat, didamprat = dilabrak
dan = lan, karo, kaliyan
dana = dana, béa
danau = tlaga, sendhang
dandan = dandan, dandos
berdandan = macak, ngadisalira
mendadani = ndandani
dandanan = dandanan
dandang = dandang
dangkal = cethèk
dangau, gubuk = gubuk
dansa = dhangsa
dapat = olèh, éntuk, bisa, pikantuk, saged
terdapat = ana
pendapatan = olèh-olèhan
kedapatan = ketemu, konangan
dapur = pawon
dara, perawan = prawan, kenya
burung dara = dara
darah = getih, rah, ludira
berdarah = getihen
darat = dharat
mendarat = ndharat
dari = saka, awit, saking
darimana = saka ngendi
daripada = tinimbang
darmawisata = piknik, nglèncèr
darurat = gawat, kepeksa
dasa = sepuluh
dasar = dhasar, landhesan
dasi = dhasi
daster = dhaster
datang = teka, rawuh
berdatangan = padha teka
kedatangan = ketekan
pendatang = wong manca
datar = rata
dataran = lemah sing rata
datuk = sesepuh, pinisepuh
daun = godhong, ron
berdaun = thukul godhong
dayn-daunan = godhong-godhongan
dawat, tinta = mangsi
dawet, cendol = dhawet, cèndhol
dayung = dhayung
mendayung = ndhayung
didayung = didhayung
debar, ber- = dheg-dhegan
debu = bledug, lebu, awu
berdebu = nglebu
dedak = dhedhak
dedel, men- dhèdhèl, ndhèdhèl
degil = bongol
deham, ber- = dhèhèm
dekam = dhekem
dekan = dhékan
dekap, men~ = ndhekep, sikep
dekat = cedhak, caket, celak
berdekatan = jèjèr
mendekati = nyedhaki
dekil = boloten, reged
dekorasi = rerenggan
delapan = wolu
delik, men~ = mecicil, mentheleng
delima = dlima
delman = dhokar, andhong
demam = adhem panas, mriang
demi = dhemi
demikian = mangkono, mangkéné,
mangkana, mekaten[11]
demit = dhemit, sètan
dempet = rapet, dhémpét
berdempetan = èmpèt-èmpètan
dempul = dhempul
denda = dhendha, ukuman
dendam = dhendham
dendang, ber~ = nembang, ura-ura
dendeng = dhèndhèng
dengan = karo, kaliyan
dengar = krungu, mireng
mendengarkan = ngrungokaké
didengarkan = dirungokaké
pendengar = pamiyarsa
dengki = srèu=i, drengki
dengkul = dhengkul, jengku
dengkur, men~ = ngorok
dentum = gleger
denyut, ber~ = keduten
depa, sedepa = dhepa, sedhepa
depak = nyèpak, nendhang
depan = ngarep, ngajeng
didepan = ing ngarep
kedepan = mengarep
depot = dhepot, warung cilik
dera, men~ = sabet, nyabet
derajat = drajat
derai, ber~ = mbrebes
deras = deres, santer
derek = kèrèkan
menderek = ngrèrèk
deret = baris, larik
berderet = lelarikan
deretan = larikan, barisan
derita = panandang
menderita = nandang, sengsara
penderitaan = kasangsaran
derma = derma, dana
dermaga = dermaga
dermawan = loma
desa = désa, dhusun
desah = klesik, lirih
desak = dhesak, suk
berdesakan = suk-sukan
desas-desus = kabar angin
desir, ber~ = sembribit (angin)
destar = iket, udheng
detail = jlimet, njelimet
detektif = dhétèktif, resèrse
detergen = dherjèn
detik, sedetik = dhetik, sedhetik
dewa = déwa
dewasa = déwasa
dewi = déwi
di, pada = nèng, ing, wonten
dia = dhèwèké
dhèwèkné, piyambakipun
diam = meneng, mèndel
diam-diam = meneng-meneng
mendiami = ngenggoni
kediaman = omah, griya
dian = tèplok, ublik
diang, ber~ = garang, gegenèn
diare = mèncrèt
didih, men~ = umob
didik = ajar
mendidik = ngajari
pendidikan = pawiyatan'
diesel = dhisel
diet = dhiét
dik, adik = adhi, rayi
dikau = kowé, panjenengan
dikir = dikir
dikit, sedikit = sithik, sekedhik
diktat = dhiktat
dikte = dhikté
mendikte = ndhikté
dinamit = dhinamit
dinamo = dhinamo
dinar = dhinar
dines = dhines
dinding = témbok
dingin = adhem, anyes, asrep
kedinginan = kadhemen
dingklik = dhingklik
dipan = dhipan, ambèn
diploma = dhiploma, ijazah
diri = awak, badan, salira
dirinya = dhèwèké, awaké
sendiri = dhéwé
di sana = ing kana
di sini = ing kéné
doa = donga
didoakan = didongakaké
mendoakan = ndongakaké
berdoa = ndonga
dobel = dhobel, rangkep
dobi = tukang, penatu
dobol, bolong = bolong, bocor
dobrak = mbobol, mbedhah
dodol, kue - = dhodhol, jenang
dokar = dhokar, andhong
dokoh = liontin
doktrin = dhoktrin
domba = wedhus gibas
domino = dhomino, gaplé
dompet = dhompèt, slepèn
donat = dhonat
donatir = dhonatir, panderma
dongak, men~ = ndhangak
dongeng = dongèng
dongkel = dhongkèl
dongkrak = dhongkrak
dongkol = mangkel
donor darah = panyumbang getih
dorong = surung
didorong = disurung
mendorong = nyurung
dos, kardos = dhus, kardhus
dosa = dosa
dosin = losin
dot = dhot
doyan = doyan, dhemen
doyong = dhoyong, miring
drama = lakon sedhih
drum = tambur
dua = loro, kalih
jadi dua = dadi loro
berduaan = sarimbit
dua belas = rolas, kalih welas
dua puluh = rongpuluh, kalih dasa
dua puluh lima = selawé, selangkung
dubur = silit, dhubur
duel, tanding = gelut, tandhing
duda = dhudha
duduk = lungguh, lenggah, pinarak
duga = kira, duga, nyana
menduga = ngira, nduga
diduga = dikira
dugal = ndugal
duha = duha
duhur = lohor, dhuhur
duit, uang = dhuwit, arta
duka cita = susah, sungkawa
dukuh = dhukuh, désa
dukun = dhukun
dukun beranak = dhukun bayi, praji1
dukung, men~ = sokong, bantu
dul, dahulu = biyèn, dhisik
didahului = didhisiki
mendhului = ndhisiki
dungu = goblok, bodho
dunia = donya, jagad
sedunia = sedonya, sejagad
dupa = menyan, dupa
pedupan = padupan
durhaka = duraka
durat = mutiara
duri =eri
berduri = ana eriné
durian = durèn
durjana = jahat
dusta = ngapusi, goroh
berdusta = ngapusi
dusun = désa, kampung
pedusunan = padésan
duta = dhuta, utusan
kedutaan = kedhutaan
duyun, ber~~ = gerombol, ndlidir
duyung, ikan duyung = duyung

E

ebi = èbi
eceran = ècèran, kètèngan
mengecer = ngècèr, ngètèng
edan, gila = gendheng, édan
edar = ubeng, ider
mengedarkan = ngubengaké
mengedari = ngubengi, ngiteri
beredar = mubeng, ngalih-ngalih
peredaran = mubengé
edisi, terbitan = weton,
edit, mengedit = mranata
egrang = ègrang
eja, mengeja = èja, ngèja
ejan, mengejan = eden, ngeden
ejek, mengejek = écé, ngécé
ekonomis = gemi, ora boros
ekor = buntut
berekor = ana buntuté
mengekor = ngetutaké, ngeloni
eksamen = ujian, pandadaran
eksem = èksém
eksperimen = pacoban, jajalan
ekspedisi = pangiriman barang
eksposisi = pamèran
ekspres = cepet, banter
ekstra = èkstra, tambahan
ekuator = katulistiwa
elak, mengelak = éndha, ngéndhani
elang = wulung, alap-alap
elok = apik, èdipeni, saé
elon, ngeloni = mihak, ngéloni
elus, mengelus = elus, ngelus
dielus-elus = dielus-elus
emak, ibu = embok, biyung
emas, mas = emas, jené, kencana
embah = simbah, eyang
embak, mbakyu = mbak, mbakyu
embel-embel = èmbèl-èmbèl
ember = èmbèr
embun = mbun
emis, pengemis = wong ngemis, kéré
emong, ngemong = emong, momong
emosi = émosi, pangrasa
empal = empal
empang, kolam = blumbang
empas, hempas = sebrat, kipat
dihempaskan = dikipataké
menghempaskan = ngipataké
empat = papat, sekawan
empat belas = patbelas, sekawan welas
empat puluh = patang puluh, sekawan dasa
berempat = wong papat
perempatan = prapatan
seperempat = seprapat, sapro sekawan
empedu = peru
empela = rempela
empelas = amplas, amril
emper = èmpèr, tritisan
emping = emping
empuk = empuk
empulur = gabus
enak = énak, sedhep, eco
seenaknya = sak énaké
mengenakkan = ngepénakaké
keenakan = kesenengen
enam = enem
berenam = jumlahé enem
enam belas = nembelas
enam puluh = sewidak
enau = enau
encer = cuwèr
encok = éncok, rématik
endap(an) = enep, enepan
mengendapkan = menepaké
endap, mengendap = ndingkik
engah, terengah = krenggosan
enggan = wegah, éwuh
engkau = kowé, penjenengan
engkol = éngkol
engkong = embah, éyang
engsel = èngsèl
enom = enom, anom
entah = embuh, duka
entar, sebentar = mengko, mangké
entas, mengentas = ngentas
enteng = ènthèng, rèmèh
enyah = lunga, minggat
mengenyahkan = nundhung, nggusah
eram = angrem
mengerami = ngangremi
erang, mengerami = ngangremi
erang, meng~ = sambat, ngirih
erat, ketat = kenceng
ereksi = ngaceng
eret, seret = gèrèt
ercis = kacang kapri
eru = cemara
es = ès
esa, tunggal = èsa, tunggal
esah, sah = sah, absah
esok = sésuk, mbénjing
keesokannya = ésuké
etika = subasita
eyel, mengeyel = ngèyèl


F

faedah : guna, piguna
faham : faham, paham
fajar : bang-bang wétan
fakir muskin : fakir-miskin
fakta : fakta, kanyatan
faktur : paktur
fakultas : fakultas
famili : pamili, Kulawarga
fana : ora langgeng
fanatik : panatik
faraj, farji : parji, gawuk, turuk
farak : béda, séjé, Bènten
fardu, wajib : wajib, kudu, Kedah
farmasi : farmasi
fasih : fasih, apal
fasilitas : kalonggaran
fatihah : patèkah
fatwa : patwa, naséhat
feodal : pèodal
fertil : subur
film : filem, pèlem
filsafat : palsapah
filter : saringan
finis : finis, pungkasan
firasat : firasat, glagat
firdaus : suwarga, firdaus
firman : firman, sabda
fisik : wadhag, jasmani
fitnah : pitenah, Cidra
formal : resmi, formal
formulir : formulir, blangko
foto : potrèt
foya-foya : royal
frustasi : kuciwa
fulus : dhuwit, Arta
fungsi : kalungguhan
berfungsi : migunani

G

gabah = gabah
gabuk, hampa = ora isi
gabung = kumpul, campur
gabus = gabus
gada = gada
gadai = gadhé
gadang, ber- = lèk-lèkan
gading = gadhing
gadis = prawan, kenya
gado-gado=gadho-gadho
gaduh, ramai = ribut, ramé
gadung=gadhung
gadungan=gadhungan
gagah=gagah, rosa
gagah berani=kendel banget
digagahi=dirudapeksa
gagak=gagak
gagal=gagal, wurung
menggagalkan=nggagalaké
gagang pisau=garan peso
gagap=blekak-bleku
gagasan=gagasan
gagu, bisu=bisu
gajah=gajah, liman
gaji, upah=upah, bayaran
gajih, lemak =gajih
gak,enggak=ora, mboten
galah=gèntèr
sepenggalah=sadawaning gèntèr
galak=galak, sereng
galengan=galengan
gali=dhudhuk, kedhuk
menggali=ndhudhuk
galian=dhudhukan, kedhukan
galib=lumrah, kaprah
bambar=gambar
menggambar=nggambar
bergambar=mawa gambar
menggambarkan=nggambaraké
tergambar=kagambar, kabayang
gambir=gambir
gamblang=gamblang
gamis=keméja, hèm
gampang=gampang, """gampil"""
gampar=keplak
menggampar=ngeplak
gandeng=gandhèng
bergandengan=gegandhèngan
gandum, terigu=trigu
gang, lorong=gang, lurung
ganggang=ganggeng
ganggu=godha
diganggu=digodha
mengganggu=ngganggu, nggodha
terganggu=kaganggu
gangguan=gangguan, alangan
ganjal=ganjel
mengganjal=ngganjel
ganjaran=ganjaran, piwales
ganti=ganti, ijol, gantos
mengganti=ngganti, Nggantos
menggantikan=nggentèni
bergantian=genti-gentèn
pengganti= sing ngggentèni
gantung=canthèl, gantung
menggantung=nggantung
digantung=digantung
gantungan=cantholan
gapai, raih=ranggèh
menggapai=ngranggèh
gaplek=gaplèk
gapura=gapura, sekèthèng
garam=uyah, sarem
garang=galak
garansi=tanggungan
garap=garap
menggarap=nggarap
garapan=garapan
gardu=gardhu, cakruk
gari=blenggu, kecrèk
digari=diblenggu
menggari=mblenggu
garis=garis
menggaris=nggaris
penggaris=garisan
garpu=porok, garpu
garuk=garuk, kukur
digaruk=digaruk, dikukur
garuk-garuk=kukur-kukur
gatal=gatel
gaul=srawung
bergaul=sesrawungan
menggauli=nyanggama
gaun=rok
gaung=kumandang
gawat=gawat, drawasi
gedor=ndhodhog
gedung=gedhong
gegabah=grusa-grusu
gejala=tandha=tandha
gelagapan=glagepan
gelagat=glagat
gelanggang=glanggang
gelap=peteng
gelap gulita=peteng ndhedhet
gelar=gelar, sesebutan
bergelar=duwé gelar
meng- tikar=nggelar klasa
gelas=gelas
geledah=glédhah
geledek=bledhèk, gludhuk
geleng=gèdhèk
geliat, meng- = olèt, ngulèt
gelincir, ter- =plèsèt, keplèsèt
gelisah=bingung, ora jenak, ora jenjem
gelombang=ombak, alun
gema=kumandhang
bergema=ngumandhang
gemar=seneng, remen
kegemaran=kesenengan
gemas, jengkel=gemes, jèngkèl
gembala=bocah angon
menggembala=angon, ngengon
gembira=bungah, bingah
bergembira=seneng-seneng, suka-suka
menggembirakan=nyenengaké
gembok=gembok
menggembok=nggembok
gemerlap=kerlip
gemerlapan=pating kerlip
gemetar=gemeter
gemilang=gumilang, suminar
gempa=lindhu
gempar=gègèr
gemuk (awak)=lemu
kegemukan=kelemon
gemuk (oli)=gemuk
genang=leb, mambeng
tergenang=keleban
menggenangi=ngelebi
genap=ganep, genep
gendang=kendhang
gendong=géndhong
menggendong=nggéndhong
genggam=gegem, kepel
digenggam=digegem, dikepel
menggenggam=nggegem, ngepel
segenggam=sakgegem, sakepel
gentar=wedi. kedher
gentayangan=bentayangan
genteng=gendhèng
genting/gawat=mbebayani
gentong=genthong
gepeng=gèpèng
gerah=sumuk, gerah
geraham=bam, geraham
gerak=obah, polah
geranat=granat
gerbang, gapura=gapura
gereja=gréja
geregetan=gregeten
gerendel=grèndhèl
gergaji=graji
gerimis=grimis
menggergaji=nggraji
gerhana=grahana
gerobak=grobag
gerombol=grombol
menggerombol=nggrombol
gertak=getak
gerutu=grundhel
menggerutu=nggrundhel
getah=tlutuh
giat=sregeb
gigi=untu, waja
gigit=cokot, brakot
digigit=dicokot
menggigit=nyokot
gila=édan, gendheng
tergila-gila=kédanan
gila-gilaan=édan-édanan
gilas=giles
ginjal=ginjel
gitu, begitu=ngono, mengkono
giur, tergiur=péngin, kepéngin
goda=ganggu, godha
digoda=diganggu, dogodha
menggoda=ngganggu, nggodha
terganggu=kaganggu, kagodha
goadan=godhan, gangguan
godog, rebus=gaodhog
digodog=digodhog
menggodog=nggodhog
gonggong=jegog
gonggongan=jegogan
menggaonggong=njegog
gonta-ganti=genti-gentèn
goreng, menggoreng=gorèng, nggorèng
penggorengan=wajan
gua=guwa
gubuk=gubug
gudang=gudhang
gula=gula, gendhis
gulai=gulé
guna=guna, kanggo
dgunakan=dienggo
berguna=kanggo, ana gunané, migunani
menggunakan=nggunakaké
gurita=grita
guru=guru
perguruan=sekolahan
berguru=meguru
gurun=gurun
gurun pasir= segara wedhi
gabah = gabah
gabuk, hampa = ora isi
gabung = kumpul, campur
gabus = gabus
gada = gada
gadai = gadhé
gadang, ber- = lèk-lèkan
gading = gadhing
gadis = prawan, kenya
gado-gado=gadho-gadho
gaduh, ramai = ribut, ramé
gadung=gadhung
gadungan=gadhungan
gagah=gagah, rosa
gagah berani=kendel banget
digagahi=dirudapeksa
gagak=gagak
gagal=gagal, wurung
menggagalkan=nggagalaké
gagang pisau=garan peso
gagap=blekak-bleku
gagasan=gagasan
gagu, bisu=bisu
gajah=gajah, liman
gaji, upah=upah, bayaran
gajih, lemak =gajih
gak,enggak=ora, mboten
galah=gèntèr
sepenggalah=sadawaning gèntèr
galak=galak, sereng
galengan=galengan
gali=dhudhuk, kedhuk
menggali=ndhudhuk
galian=dhudhukan, kedhukan
galib=lumrah, kaprah
bambar=gambar
menggambar=nggambar
bergambar=mawa gambar
menggambarkan=nggambaraké
tergambar=kagambar, kabayang
gambir=gambir
gamblang=gamblang
gamis=keméja, hèm
gampang=gampang, """gampil"""
gampar=keplak
menggampar=ngeplak
gandeng=gandhèng
bergandengan=gegandhèngan
gandum, terigu=trigu
gang, lorong=gang, lurung
ganggang=ganggeng
ganggu=godha
diganggu=digodha
mengganggu=ngganggu, nggodha
terganggu=kaganggu
gangguan=gangguan, alangan
ganjal=ganjel
mengganjal=ngganjel
ganjaran=ganjaran, piwales
ganti=ganti, ijol, gantos
mengganti=ngganti, Nggantos
menggantikan=nggentèni
bergantian=genti-gentèn
pengganti= sing ngggentèni
gantung=canthèl, gantung
menggantung=nggantung
digantung=digantung
gantungan=cantholan
gapai, raih=ranggèh
menggapai=ngranggèh
gaplek=gaplèk
gapura=gapura, sekèthèng
garam=uyah, sarem
garang=galak
garansi=tanggungan
garap=garap
menggarap=nggarap
garapan=garapan
gardu=gardhu, cakruk
gari=blenggu, kecrèk
digari=diblenggu
menggari=mblenggu
garis=garis
menggaris=nggaris
penggaris=garisan
garpu=porok, garpu
garuk=garuk, kukur
digaruk=digaruk, dikukur
garuk-garuk=kukur-kukur
gatal=gatel
gaul=srawung
bergaul=sesrawungan
menggauli=nyanggama
gaun=rok
gaung=kumandang
gawat=gawat, drawasi
gedor=ndhodhog
gedung=gedhong
gegabah=grusa-grusu
gejala=tandha=tandha
gelagapan=glagepan
gelagat=glagat
gelanggang=glanggang
gelap=peteng
gelap gulita=peteng ndhedhet
gelar=gelar, sesebutan
bergelar=duwé gelar
meng- tikar=nggelar klasa
gelas=gelas
geledah=glédhah
geledek=bledhèk, gludhuk
geleng=gèdhèk
geliat, meng- = olèt, ngulèt
gelincir, ter- =plèsèt, keplèsèt
gelisah=bingung, ora jenak, ora jenjem
gelombang=ombak, alun
gema=kumandhang
bergema=ngumandhang
gemar=seneng, remen
kegemaran=kesenengan
gemas, jengkel=gemes, jèngkèl
gembala=bocah angon
menggembala=angon, ngengon
gembira=bungah, bingah
bergembira=seneng-seneng, suka-suka
menggembirakan=nyenengaké
gembok=gembok
menggembok=nggembok
gemerlap=kerlip
gemerlapan=pating kerlip
gemetar=gemeter
gemilang=gumilang, suminar
gempa=lindhu
gempar=gègèr
gemuk (awak)=lemu
kegemukan=kelemon
gemuk (oli)=gemuk
genang=leb, mambeng
tergenang=keleban
menggenangi=ngelebi
genap=ganep, genep
gendang=kendhang
gendong=géndhong
menggendong=nggéndhong
genggam=gegem, kepel
digenggam=digegem, dikepel
menggenggam=nggegem, ngepel
segenggam=sakgegem, sakepel
gentar=wedi. kedher
gentayangan=bentayangan
genteng=gendhèng
genting/gawat=mbebayani
gentong=genthong
gepeng=gèpèng
gerah=sumuk, gerah
geraham=bam, geraham
gerak=obah, polah
geranat=granat
gerbang, gapura=gapura
gereja=gréja
geregetan=gregeten
gerendel=grèndhèl
gergaji=graji
gerimis=grimis
menggergaji=nggraji
gerhana=grahana
gerobak=grobag
gerombol=grombol
menggerombol=nggrombol
gertak=getak
gerutu=grundhel
menggerutu=nggrundhel
getah=tlutuh
giat=sregeb
gigi=untu, waja
gigit=cokot, brakot
digigit=dicokot
menggigit=nyokot
gila=édan, gendheng
tergila-gila=kédanan
gila-gilaan=édan-édanan
gilas=giles
ginjal=ginjel
gitu, begitu=ngono, mengkono
giur, tergiur=péngin, kepéngin
goda=ganggu, godha
digoda=diganggu, dogodha
menggoda=ngganggu, nggodha
terganggu=kaganggu, kagodha
goadan=godhan, gangguan
godog, rebus=gaodhog
digodog=digodhog
menggodog=nggodhog
gonggong=jegog
gonggongan=jegogan
menggaonggong=njegog
gonta-ganti=genti-gentèn
goreng, menggoreng=gorèng, nggorèng
penggorengan=wajan
gua=guwa
gubuk=gubug
gudang=gudhang
gula=gula, gendhis
gulai=gulé
guna=guna, kanggo
dgunakan=dienggo
berguna=kanggo, ana gunané, migunani
menggunakan=nggunakaké
gurita=grita
guru=guru
perguruan=sekolahan
berguru=meguru
gurun=gurun
gurun pasir= segara wedhi

H

habis = entèk, telas
dihabiskan = dientèkaké
menghabisi = mungkasi
menghabiskan = ngrampungaké
penghabisan = pungkasan
kehabisan = kentèkan
hablur = jendhelan
hadang = adhang, cegat
menghadang = ngadhang, nyegat
hadap = adhep
menghadap = ngadhep
menghadapi = ngadhepi
dihadapkan = diadhepaké
berhadapan = arep=arepan
terhadap = marang
hadiah = hadhiah, ganjaran
berhadiah = ana hadhiahé
hadir = ana, teka, wonten
hadirin = para rawuh
menghadiri = nekani, ngrawuhi
hafal = apal
menghafalkan == ngapalaké
hafalan = apalan
hai = hé, é
haid = haid
hajar, dihajar = digebug
hajat = kajat, niyat
berhajat = duwé kajat
hajatan = kajatan
hajat besar = ngising, bobotan
hajat kecil = nguyuh, tetoyan
haji = kaji
hak, wewenang = hak
hak sepatu = tungkak sepatu
hakikat = hakèkat
hakiki = bener, sabeneré
hakim = hakim
menghakimi = mutusi prakara
hal = hal, bab, prakara
halal = halal, kalal, sah
menghalalkan = ngalalaké
halaman, rumah = latar, pekarangan
halaman, buku = kaca (buku)
halang = alang
menghalangi = ngalangi
halangan = alangan
terhalang = kepalang, kalingan
halau = gusah
dihalau = digusah
menghalau = nggusah
halilintar = kilat, thathit
halimun = kabut, pedhut
halte = halte
haluan = ancas, tujuan
sehaluan = setujuan, seancas
halus = alus
hama = ama
hamil=meteng, ngandhut
hampa=kothong, gabug
hampir=mèh
hampir-hampir= mèh waé
menghampiri=nyedhaki
hancur=ajur, remuk, lebur
handuk=andhuk
hangat=anget
hangus=gosong
hantam=antem, jotos
hantu=memedi, dhemit
hanya=mung, namung
hanyut=kéntir, kèli
hapus=busek, busak
harap=karep
mengharap=ngarepaké
harapan=angen-angen
harga=rega
dihargai=diregani
menghargai=ngregani
penghargaan=pakurmatan
hari=dina, dinten
hari raya=riyaya, bada, riyadi
harian=padinan, saben dina
seharian=sedina muput
sehari-hari=saben dina
harimau=macan
harta=bandha
berharta=sugih
haru, iba=trenyuh
mengharukan=nrenyuhaké
terharu=trenyuh
harum=wangi
harum-haruman=wewangèn, ambon-ambon
harus=kudu, kedah
diharuskan=dikudokaké
seharusnya=kuduné, kedahipun
hasil=asil, kasil
berhasil=kasil, kasembadan
hasilnya=kasilé, kasilipun
menghasilkan=ngasilaké
hati=ati, kalbu
hati-hati=ati-ati
memperhatikan=nggatèkaké
perhatian=kawigatèn
buah hati=kekasih, dhemenan
haus=ngelak
kehausan=ngelak banget
hemat=irit, gemi
berhemat=ngirit, gemi
penghematan=pengiritan
hendak=arep, nedya
kehendak sendiri=karepé dhéwé
menghendaki=kapéngin
hendaknya=kuduné
henti=mandheg, lèrèn
perhentian=ndheg-ndegan
dihentikan=dindhegaké
berhenti=mandheg
terhenti=kandheg
heran=gumun
mengherankan=nggumunaké
terheran-heran=gumun banget
hewan=kéwan, sato
hias=macak, rias
dihiasi=diriasi, dipacaki
berhias=dandan, macak
penghias=tukang rias
perhiasan=gramèn
hibur=lipur
menghibur=nglipur
hiburan=tontonan
terhibur=kelipur
hidang=cawis
dihidangkan=dicawisaké
hidangan=suguhan
menghidangkan=nyuguhaké
hidung=irung, grana
hidup=urip
dihidupkan=diuripaké
menghidupkan=nguripaké
penghidupan=panguripan
kehidupan=uripé
hijau=ijo
hijau daun=ijo godhong
hijau tua=ijo tuwa
hijau muda=ijo enom
kehijauan=semu ijo
hikayat= dongèng, babad
hilang=ilang
dihilangkan=diilangaké
menghilang=ngilang
kehilangan=kélangan
hilang muka=kisinan
hilir=ilir
hilir mudik=wira-wiri
himpit=pèpèt
himpun=timbun, kumpul
dihimpun=ditimbun
berhimpun=ngumpul, nglumpuk
hina=ina, asor, nistha
menghina=ngina
hindar=éndha
menghindar=ngéndhani
terhindar (dari)=luput (saka)
hingga=nganti, ngantos
hinggap=ménclok, méncok
dihinggapi=diéncloki
menghinggapi=ngéncoki
hirau=gati, anggep
dihiraukan=digatèkaké
menghiraukan=nggatèkaké, mraduli
hirup=serot
dihirup=diserot
menghirup=nyerot
hisap=sedhot
hitam=ireng, cemeng
hitung=étung, wilang
dihitung=diétung, diwilang
menghitung=ngétung, milang
terhitung=kaétung
hitungan=étungan
hiu, ikan hiu=iwak hiyu
hujan=uadan, jawah
musim hujan=usum udan, rendheng
dihujani=diudani
kehujanan=kodanan
hukum=hukum
dihukum=dikunjara
menghukum=ngukum
hukuman=ukuman
hulu (sungai)=ulu
huni, menghuni=manggon. manggoni
dihuni=dienggoni
penghuni=sing manggoni
huruf=aksara
hutan=alas, wana
hutang=utang

I

ia, iya = iya, inggih, injih
mengiakan = ngiyani, mbeneraké
ia, dia = dhèwèké
ialah = iya kuwi, yaiku, yakuwi
iba = mesakaké
beriba-iba = nrenyuhaké
ibadat = ibadah
beribadat = ngibadah
ibarat = umpama
mengibaratkan = ngibarataké
iblis = dhemit, sétan
ibu = ibu, biyung ,emak
beribu=nduwé ibu
ibu tiri=ibu kuwalon
ibu jari=jempol
idap, mengidap=nandang lara
igau=nglindur
ijuk=duk
ihwal=bab
ikan=iwak
iklim=iklim, mangsa
ikut=mèlu, ndhèrèk
ilalang=alang-alang
ilegal=ora sah
ilmiah=miturut ngèlmu
ilmu=ilmu, èlmu, kawruh, sesurupan. ngèlmu
inap=inep
menginap=nginep
penginapan=panginepan
incar=incer
diincar=diincer
mengincar=ngincer
indah=éndah, apik, pèni
keindahan=kaéndahan
induk-babon
industri=indhustri, pabrik
informasi=pawarta, kabar
ingat=kélingan, éling
ingatan=sing diélingi
diingatkan=diélingaké
mengingat=ngéling-éling
mengingatkan=ngélingaké
memperingati=mèngeti
peringatan=pepéling
ingin=kepéngin, karep
diinginkan=dipéngini, digadhang
menginginkan=kepéngin, ngesiri
keinginan=kekarepan
inkar=mblénjani
ingu, pelihara=ingu
ingus=umbel
ingusan=umbelen (bocah cilik)
ini=iki, niki
kesini=réné,mriki
injak=idak
diinjak-injak=diidak-idak
menginjak=ngidak
terinjak=kepidak
insaf=insap

J

jabal, menjabal = ngrampas, mbégal
jabang bayi = jabang bayi
jabar, menjabarkan = nerangaké
jabat, menjabat = nyekel gawéan, mengku jabatan
jabatan = jabatan
jabat tangan = salaman
jadah = jadah
jadi = dadi, dados
jadi-jadian = gawéan
kejadian = kedadéan
menjadikan = ndadèkaké
menjadi-jadi = saya ndadi
terjadi = kedadèn

K

Ka'bah = kakbah
kabar = kabar, warta
dikabarkan = dikabaraké
kabarnya = kabaré
mengabarkan = ngabaraké
kabin = kamar ing kapal
kabul = kabul, idin, éntuk
dikabulkan = diidini, dituruti
mengabulkan = ngidini, nuruti
terkabul = kasembadan
Kabung, ber- = kesusahan, kepatèn
kabur (lari) = minggat
kabut = pedhut, ampak-ampak
kaca = kaca, pengilon
berkaca = ngilo
kacamata = tésmak, kacamata
berkacamata = nganggo kacamata
kacak pinggang = malang kerik
kacang = kacang
kacang ijo = kacang ijo, kacang ijem
kacang tanah = kacang brol
kacang panjang = kacang lanjaran
kacapiring = ceplok piring
kacau = kisruh, semrawut

L

laba, untung = bathi, untung
laba-laba = kemangga, kalamangga
labil = goyang, obah-obah
labrak = labrak, nglabrak
labu = labu
labuh = labuh
pelabuhan = plabuhan, bandhar
labur, melabur = nglabur
lacak = selidhik, ngudi
dilacak = dilacak, diudi
melacak = ngudi, nglacak
laci = laci, sorogan
lacur = lonthé, palanyahan
melacur = nglonthé
lada = mrica
ladam = tapel jaran
ladang = tegalan
lading =lading, péso
laga, berlaga = tarung
lagak = lagak, aksi, tingkah
lagi = manèh, malih (K)
lagi pula = apa manèh
selagi = pas, mumpung
lagu = tembang, gendhing
melagukan = nembang
lahan = tegalan, lemah, palemahan
lahang = legèn, tuwak
lahap = dhokoh, dremba
lahar = lahar
lahir = lair
melahirkan = nglairaké, babaran
kelahiran = klairan
laik, layak = pantes, patut
lain = liya, séjé, bènten (K)
lain-lain = béda2, liya-liya
selain = saliyané
laju, melaju = cepet, banter
laki-laki = lanang, jaler(K)
laknat = sepata
melaknat = nyepatani
lakon = lakon, lampah(K)
laksa = leksa (10.000)
laku = payu
kelakuan = tingkah polah, tumindak (K)
dilakukan = dilakoni
lalap = lalab
lalat = laler
lalu = liwat, langkung(K)
selalu = tansah, mesti, terus-terusan
terlalu = kebangeten
melalui = ngliwati
lalu-lalang = wara-wiri
lalu lintas = lalu lintas
lama = lawas, suwé, dangu (K)
lama-kelamaan = suwé-suwé, dangu-dangu (K)
kelamaan = kesuwèn, kedangon (K)
lamar = lamar
melamar = nglamar
lamaran = lamaran
lambai = awé
melambai = ngawé
lamban = rindhik
lambang = tetenger, lambang
lambat = rindhik, alon
terlambat = telat, kasèp
lambat-laun = suwé-suwé, saya suwé
lambung, perut = weteng
lampau = wis kliwat
dilampaui = diliwati
masa lampau = mangsa kapungkur
lanjut = terus, lajeng (K)
melanjutkan = nerusaké, nglajengaken (K)
selanjutnya = saterusé
lanjut usia = tuwa, sepuh (K)
lantai = jogan, mestèr
lapar = luwé
kelaparan =keluwèn
lapor = lapur, wadul
lapuk = gapuk
larang = penggak
melarang = menggak
larangan = wewaler
terlarang = kawaler
lari = mlayu
laskar = laskar, wadyabala
lauk = lawuh
laut =segara
lawan = mungsuh
layak = pantes, patut
layu = alum
lebah = tawon
lebat = mbiyet (tumrap woh-wohan), deres (udan), ketel (rambut)
lebih = luwih, punjul
ledak = jeblug
meledak = njeblug, mbledhos
ledakan = jeblugan
leher = gulu
lelah = kesel, sayah (K)
lelaki = lanang, jaler (K)
lelap = angler
lemak = gajih
lempar = balang, sawat
luar = jaba
diluar = njaba
luar negeri = jaban rangkah
luar-dalam = jaba-jero
keluar = metu, medal (K)

M

maaf=apura, pangapura,apunten, pangapunten
dimaafkan=diapura
mabuk=mendem, mabuk
macam=werna, rupa, modhèl
bermacam-macam=rupa-rupa, werna-werna
madat=candu
madu=madu
madu, selir=maru
dimadu=dimaru
magang=magang, calon
magnet=wesi sembrani
mahal=larang, awis
dimahalkan=dilarangaké
kemahalan=kelarangen
mahar=pitukon, mas kawin



P

pabean = pabéan
pacar, kekasih = pacangan
berpacaran = yang-yangan, sir-siran
pace = pacé
paceklik = paceklik
pacet = pacet, lintah
pacu, balap = balap
pacuan kuda = balapan jaran
pacul = pacul
pada, kepada = ing, nyang, katur
daripada = tinimbang, ketimbang
padamu = kanggomu
padahal = sakjané, mangka (kamangka)
padam = mati
memadamkan = nyirep
padat = padhet
padi = pari, pantun
pagar = pager
pagi = ésuk
paha = pupu
pajak = pajek
pakaian = sandhangan, rasukan
panjat = pènèk
pantai = pesisir
pantas = pantes, cocog
papan = blabak
parang = golok, kléwang
parap = tapak asma
parau = serak
partai = parté
pasar = pasar, peken
patung = reca
payung = payung, songsong
pedagang = sodhagar
pedih = perih
pegawai = pegawé
pelangi = kluwung
pelihara = ingu, opèn
pelipis = pilingan
peluit = sempritan
pelupuk mata = tlapukan mata
penting = penting, wigati, wigatos
penuh = kebak
pena = pèn
pendek = cendhak
penuh = kebak
memenuhi = ngebaki
sepenuhnya = sautuhé
pepatah = paribasan
perahu = prau
perempuan = wadon, putri
pergi = lunga, tindak
bepergian = lelungan, tindakan
peristiwa = kedadéyan, prastawa, kedadosan
perlu = perlu, butuh, betah
diperlukan = diperlokaké, dipunbetahaken
memerlukan = merlokaké, mbetahaken
keperluan = kabutuhan
pernah = tau, naté
pesantren = pesantrèn
pesawat = montor mabur
peta = péta
petuah = pitutur
petunjuk = pituduh, pitedah
piara = ingu
piaraan = ingon-ingon
pidato = sesorah, pidhato
pikir = pikir, penggalih
berpikir = mikir, menggalih
memikirkan = mikiraké
pindah = pindhah, ngalih
dipindahkan = dipindhahaké
pinggang = bangkèkan, boyol
bertolak-pinggang = malang kerik, methènthèng
buah pinggang = ginjel
ikat pinggang = sabuk, setut, paningset
pinjam = silih, ampil
dipinjam = disilih
meminjam = nyilih, ngampil
pinta = jaluk, suwun
diminta = dijaluk, disuwun
meminta = njaluk, nyuwun
pintu = lawang, kori
pisang = gedhang
pisau = lading, péso
pohon = 1jaluk, suwun, 2wit
memohon = njaluk, nyuwun
pohon-pohonan = wit-witan
polisi = pulisi

prosa = gancaran
pulang = bali, mulih, kondur
berpulang = tilar donya
pulau = pulo
kepulauan = kapuloan
punah = cures
puyuh (manuk) = gemak (wadon), bencé (lanang)
pingsan = semaput


Share this article :

:a   :b   :c   :d   :e   :f   :g   :h   :i   :j   :k   :l   :m   :n   :o   :p   :q   :r   :s   :t

Blogroll

Google Yahoo Msn
 
Support : Creating Website | Johny Template | Mas Template
Copyright © 2011. Javanese culture - All Rights Reserved
Template Created by Creating Website Published by Mas Template
Proudly powered by Blogger